سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
727
تاريخ ايران ( فارسى )
بىشك طبقات زيادى منافع كلان بردند و با وجود آنكه پول در كشور ايران بيشتر شده بود دولت قادر بجمعآورى ماليات نبود . چندين سال است كه اين وضعيت ادامه دارد . بعلاوه مبالغى هم كه حقيقتا بخزانهء دولت ميرسد اغلب در راه ناچيزترين امور صرف مىشود .
--> دسامبر سال 1920 بقرار زير است : صورت قروض / مبلغ اصلى / پس افتاده 1 / قرضهء روس از قرار 5 % وام سال 1900 و 1902 ( روبل ) / 000 ، 500 ، 32 / 170 ، 223 ، 31 2 / قرضهء روس « يك كاسه شده » از قرار 7 % وام سال 1911 ( قران ) / 000 ، 000 ، 60 ليره / 501 ، 524 ، 31 3 / قرضهء هندى از قرار 5 % / 281 ، 314 16 شلينك و 4 پنس / 421 ، 180 4 / قرضهء بانگ شاهنشاهى ايران از قرار 5 % وام 8 ماه مه 1911 ليره / 000 ، 25 ، 1 / 061 ، 223 ، 1 5 / مساعدهء انگليس از 1912 تا 1914 از قرار 7 % ليره / 000 ، 490 / 000 / 490 6 / مساعده روس ( روبل ) / 500 ، 891 ، 1 / 250 ، 576 ، 1 7 / مساعدهء انگليس از 1915 تا 1917 ليره / 000 ، 817 / 000 ، 817 8 / ايضا ( قران ) / 000 ، 000 ، 1 / 000 ، 00 ، 10 9 / ايضا سال 1918 ( قران ) / - / 000 ، 500 ، 92 10 / قرضهء انگليس 9 اوت سال 1919 ليره / 000 ، 000 ، 2 / هنوز پرداخت نشده صورت فوق اوضاع مالى را آنچنانكه بايد روشن ميسازد . اقساط وام روسى و مساعدهء آنها خيلى عقب افتاده است . از قرضه شماره ( 1 ) مبلغ 208 ر 503 ر 2 روبل عقب افتاده . از شماره ( 2 ) از سال 1914 چيزى پرداخت نشده و بدين ترتيب 948 ، 110 ، 35 قران پس افتاده است . بنابراين مبالغ مذكور بايد بجمع بالا افزوده شود . كوپنها و منافع شمارههاى ( 3 ) و ( 4 ) و ( 5 ) تا تاريخ تنظيم پرداخت شده است و ترتيبى براى پرداخت شمارههاى 7 و 8 تاكنون داده نشده است . شمارهء 9 مساعدهء جديدى است كه از ماه اوت 1918 جمع شده است . شمارهء 10 قرضهايست كه بموجب مادهء يكم قرارداد وام برقرار شده و باقساط پس از استقرار مشاور مالى انگليس و شروع اجراى وظائف خود در تهران قابل پرداخت است . ( مؤلف ) مترجم : از مطالبات فوق آنچه متعلق بانگليسها بود در سالهاى بعد تماما پرداخت گرديده و آنچه كه متعلق بروسيه بوده است از طرف دولت شوروى مطابق قرارداد 1921 بايران بخشيدهء شد .